Czym jest przemoc ekonomiczna?
Przemoc ekonomiczna to forma przemocy domowej, która często przebiega po cichu, bez widocznych śladów, ale z bardzo realnymi skutkami.
Polega na ograniczaniu drugiej osobie dostępu do środków finansowych, kontrolowaniu wydatków, wydzielaniu pieniędzy lub odmawianiu wsparcia finansowego dla rodziny.
W praktyce może przejawiać się m.in. poprzez:
• całkowitą kontrolę nad wspólnymi finansami,
• pozbawienie współmałżonka możliwości decydowania o wydatkach,
• odmawianie przekazywania pieniędzy na utrzymanie dzieci,
• odbieranie wynagrodzenia lub uniemożliwianie podjęcia pracy.
Takie zachowania mogą prowadzić do trwałego uzależnienia finansowego i naruszenia godności osobistej.
Co ważne – prawo rodzinne traktuje je poważnie i przewiduje środki ochrony dla osób, które się z nimi mierzą.
Obowiązek wspólnego ponoszenia kosztów życia rodzinnego
Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, oboje małżonkowie obowiązani są – każdy według swoich sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych – przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą tworzą.
Obowiązek ten może być realizowany zarówno poprzez wniesienie wkładu finansowego, jak i przez osobistą pracę przy wychowaniu dzieci i prowadzeniu domu.
Jeżeli jednak jeden z małżonków uchyla się od tego obowiązku, a sytuacja materialna rodziny staje się trudna, przepisy dają możliwość zwrócenia się do sądu o uregulowanie tej kwestii.
Pozew o przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny
W przypadku, gdy jeden z małżonków nie uczestniczy w utrzymaniu rodziny lub czyni to w sposób niewystarczający, drugi małżonek może wnieść pozew o przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny.
Celem takiego postępowania jest zapewnienie rodzinie środków finansowych niezbędnych do codziennego funkcjonowania i przeciwdziałanie sytuacji, w której jedna osoba zostaje pozbawiona wsparcia, mimo że druga posiada realne możliwości zarobkowe.
Sąd, po analizie sytuacji życiowej i finansowej stron, może zobowiązać małżonka do regularnego przekazywania określonej kwoty na potrzeby rodziny. Takie rozwiązanie stanowi skuteczną ochronę przed przemocą ekonomiczną i nadużyciami finansowymi w małżeństwie.
Wypłata wynagrodzenia do rąk współmałżonka
Jeżeli jeden z małżonków uporczywie nie wywiązuje się ze swoich obowiązków wobec rodziny, a drugi pozostaje bez środków do życia, istnieje możliwość, aby część lub nawet całość wynagrodzenia lub innych należności była przekazywana bezpośrednio do rąk współmałżonka.
To rozwiązanie ma charakter ochronny – zapewnia środki na utrzymanie rodziny i zapobiega dalszemu pogłębianiu nierówności finansowej.
Decyzję w tym zakresie zawsze podejmuje sąd, po zbadaniu sytuacji majątkowej i osobistej obojga małżonków.
Przemoc ekonomiczna – jak reagować?
Osoby doświadczające przemocy ekonomicznej często czują się bezsilne. Brak dostępu do pieniędzy, zależność finansowa czy kontrola nad wydatkami prowadzą do poczucia uwięzienia i braku wpływu na własne życie.
W takich sytuacjach nie należy pozostawać biernym – istnieją prawne środki, które pozwalają przywrócić równowagę i zapewnić bezpieczeństwo materialne sobie i dzieciom.
Każda sprawa małżeńska wymaga indywidualnej oceny. Właściwe dobranie środków prawnych –powinno następować po dokładnej analizie sytuacji faktycznej i finansowej stron.
Dlatego warto zasięgnąć porady adwokata, który pomoże dobrać odpowiednie rozwiązanie i wskazać możliwe kierunki działania.
Podsumowanie
Przemoc ekonomiczna w małżeństwie to zjawisko, które może prowadzić do głębokiego kryzysu i poczucia bezradności.
Prawo rodzinne zapewnia jednak realne narzędzia ochrony – od pozwu o przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny, po możliwość kierowania wynagrodzenia do rąk współmałżonka.
Najważniejsze, by nie pozostawać w milczeniu i szukać wsparcia, zanim sytuacja doprowadzi do trwałego naruszenia dobra rodziny.
Niniejszy artykuł nie stanowi porady prawnej.
Szczecin, dnia 28 października 2025 roku.
Adwokat Natalia Paraszczak - Skrzypczak
