Orzeczenie o winie za rozkład pożycia małżeńskiego należy do najbardziej spornych i emocjonalnych elementów postępowania rozwodowego.
W praktyce sądowej często pojawia się pytanie: czy fakt pozostawania w nowym związku w trakcie trwania rozwodu może zostać uznany za dowód winy jednego z małżonków?
Odpowiedź na to pytanie — jak często w prawie — brzmi: to zależy.
Kluczowe znaczenie mają okoliczności faktyczne, moment rozpoczęcia relacji oraz sposób jej ujawnienia.
W niniejszym artykule omawiam, kiedy nowy związek może wpłynąć na orzeczenie o winie, a kiedy nie będzie miał znaczenia.
Obowiązek wierności trwa do chwili prawomocnego rozwodu
Zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie są m.in. obowiązani do wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli.
Nawet jeśli rozkład pożycia nastąpił wcześniej, formalnie obowiązek wierności nadal istnieje.
Nowy związek w trakcie rozwodu, szczególnie jeśli przyjmuje charakter relacji intymnej, może być uznany przez sąd za naruszenie obowiązku małżeńskiego i jako taki — wskazywać na zawinienie rozpadu pożycia.
Przykład z praktyki:
Jeśli małżonek wchodzi w nową relację jeszcze przed definitywnym ustaniem pożycia małżeńskiego (czyli mimo wspólnego zamieszkania lub utrzymywania kontaktów fizycznych ze współmałżonkiem), może to zostać ocenione jako zdrada, a tym samym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w zakresie winy za rozpad pożycia.
Kluczowe znaczenie ma moment rozkładu pożycia małżeńskiego
W orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego ugruntował się pogląd, zgodnie z którym relacja pozamałżeńska nawiązana po faktycznym ustaniu pożycia nie daje podstawy do przypisania temu małżonkowi winy.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2000 r. (sygn. akt IV CKN 112/00): „Związek jednego z małżonków z innym partnerem w czasie trwania małżeństwa, lecz po wystąpieniu zupełnego i trwałego rozkładu pożycia między małżonkami, nie daje podstawy do przypisania temu małżonkowi winy za ten rozkład”.
Oznacza to, że sąd nie przypisze winy stronie, która weszła w nową relację już po trwałym i zupełnym rozpadzie więzi małżeńskich.
Kluczowe będzie więc udowodnienie, że pożycie ustało wcześniej — tj. nastąpiło zerwanie:
więzi emocjonalnej,
więzi fizycznej,
oraz więzi gospodarczej.
Jeśli te trzy elementy były zerwane przed rozpoczęciem nowego związku, możliwość przypisania winy znacząco maleje.
Dowód niewierności może być wykorzystany instrumentalnie
W praktyce procesowej zarzut zdrady bardzo często pojawia się jako element strategii procesowej strony domagającej się orzeczenia o winie.
Często ma to na celu:
uzyskanie przewagi moralnej i prawnej w postępowaniu,
osłabienie pozycji negocjacyjnej drugiej strony.
Niestety, nawet jeśli nowy związek został nawiązany po ustaniu faktycznego pożycia, ale przed rozwodem, to w oczach sądu pozostaje otwarta kwestia, czy faktycznie pożycie ustało, czy jest to jedynie twierdzenie jednej strony.
Wówczas sąd może uznać, że rozpoczęcie nowej relacji przyczyniło się do pogłębienia rozkładu, co również może być ocenione negatywnie.
Jakie znaczenie ma sposób ujawnienia nowego związku?
Z punktu widzenia postępowania rozwodowego, istotna może być także forma i kontekst ujawnienia nowej relacji.
Demonstracyjne okazywanie bliskości z nowym partnerem, wspólne zamieszkanie, publikacje w mediach społecznościowych czy wprowadzanie nowej osoby do życia dziecka — to wszystko może zostać ocenione negatywnie.
Choć nie wpływa to bezpośrednio na przesłanki winy, może mieć znaczenie dla ogólnej oceny postawy strony i zwiększać skłonność sądu do przyjęcia, że związek był wcześniejszy, niż deklaruje to strona.
Ciężar dowodu spoczywa na stronie zarzucającej zdradę
W sprawie rozwodowej strona, która powołuje się na zdradę, musi ten fakt udowodnić.
Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego z urzędu, a twierdzenia o „nowym partnerze” muszą być poparte dowodami, takimi jak:
• zdjęcia,
• nagrania,
• zeznania świadków.
Sama obecność osoby trzeciej w otoczeniu małżonka nie jest wystarczająca do przypisania mu winy.
Czy nowy związek może przesądzać o winie?
Nie – o ile został nawiązany po trwałym i zupełnym rozpadzie pożycia oraz nie był jego przyczyną.
Tak – jeśli relacja rozpoczęła się w trakcie funkcjonowania małżeństwa.
Rekomendacja praktyczna
Jeśli pozostajesz w postępowaniu rozwodowym i rozważasz rozpoczęcie nowego związku, warto:
• udokumentować moment ustania pożycia małżeńskiego — np. datę wyprowadzenia się, ustania współżycia, samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego,
• zachować ostrożność w ujawnianiu nowej relacji – szczególnie w przestrzeni publicznej i w obecności dzieci,
• skonsultować się z adwokatem, który oceni potencjalne skutki takiej relacji w kontekście konkretnej sprawy rozwodowej.
Niniejszy artykuł nie stanowi porady prawnej.
Szczecin, dnia 5 września 2025 roku
Adwokat Natalia Paraszczak - Skrzypczak
